Οι δημοσιογράφοι πουλάνε εμάς για να ζήσουν

Τα τελευταία 35 περίπου χρόνια που έχω συναίσθηση της πραγματικότητας νιώθω ότι είμαστε συνεχώς σε ένα καθεστώς οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής κρίσης. Ακόμη και τα χρόνια που τώρα τα ανακαλούμε με νοσταλγία σαν την εποχή των παχιών αγελάδων τα θυμάμαι ως εποχή ευρύτατα διαδεδομένης γκρίνιας. Γκρίνια για όλα. Ιδίως για τις οικονομικές συνθήκες και τους κακούς πολιτικούς. Γκρίνια που προερχόταν κυρίως από τα ΜΜΕ και τους δημοσιογράφους. Γιατί όμως αυτή η γκρίνια; Γιατί τόση αρνητικότητα;

 Του Ραϋμόνδου Αλβανού

Οι ανθρώπινες κοινωνίες δεν είχαν πάντα δημοσιογράφους, επαγγελματίες δηλαδή που ασχολούνταν συστηματικά με την ενημέρωση των υπολοίπων. Από τότε που υπάρχουν ΜΜΕ (από το 18ο αιώνα δηλαδή) κάθε μέρα πρέπει οι δημοσιογράφοι να έχουν κάτι να πουν στο κοινό, να το προσελκύσουν ώστε να αυξήσουν τα έσοδα τους.

Όμως πώς αυξάνουν τα κέρδη τους;
Τι πουλάνε τελικά τα ΜΜΕ;
Πώς επιβιώνουν;

Τα ΜΜΕ πουλάνε εμάς για να ζήσουν. Δεν πουλάνε βέβαια ακριβώς τα σώματα μας. Πουλάνε το χρόνο μας στις διαφημιστικές εταιρείες. Όσο μεγαλύτερη είναι η αναγνωσιμότητα (αν είναι εφημερίδες/περιοδικά), η τηλεθέαση (αν είναι τηλεοπτικά κανάλια), η ακροαματικότητα (αν είναι ραδιοφωνικοί σταθμοί) ή τα κλικ (αν είναι ιστοσελίδες) τόσο μεγαλύτερα είναι τα έσοδα τους και τα κέρδη τους.

Τα ΜΜΕ έχουν καταλάβει εκ του αποτελέσματος ότι η προσέλκυση των θεατών/ακροατών/αναγνωστών γίνεται αποτελεσματικότερη με τις αρνητικές ειδήσεις. Με άλλα λόγια «τα κακά νέα πουλάνε».

Από τη στιγμή που η αντίληψη που έχουμε για την πραγματικότητα διαμορφώνεται από τις πληροφορίες που παίρνουμε από το κοινωνικό μας περιβάλλον και ιδίως από τα ΜΜΕ καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος τους. Τα ΜΜΕ «κατασκευάζουν» την πραγματικότητα. Δε λέω ότι λένε συστηματικά και συνειδητά ψέματα (χωρίς αυτό να αποκλείεται σε κάποιες περιπτώσεις που δεν είναι όμως ο κανόνας). Λέω ότι εμπλέκονται σε μία κατάσταση που αναγκάζονται προκειμένου να (μας) «πουλήσουν», να επιλέξουν και τονίσουν το αρνητικό, την απειλή, το πρόβλημα, το σκάνδαλο.

Μήπως λοιπόν για τη συλλογική μας κατάθλιψη έχουν ευθύνη και τα ΜΜΕ;

Προσοχή. Δεν ισχυρίζομαι ότι ζούμε στον παράδεισο και τα ΜΜΕ μας το κρύβουν. Δε λέω ότι δεν έχουν πέσει δραματικά οι μισθοί και τα κέρδη των επιχειρήσεων ή ότι δεν φεύγουν οι νέοι στο εξωτερικό κατά χιλιάδες. Αυτά είναι άλλωστε πράγματα που δεν περιμένουμε τα ΜΜΕ για να τα αντιληφθούμε. Τα βλέπουμε στην καθημερινότητα μας.

Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και υπάρχουν και οι καλές ειδήσεις που συνήθως δεν προβάλλονται.

Δεν μπορώ να προβλέψω το μέλλον. Μπορώ όμως να προβλέψω πώς ό,τι και να συμβεί τελικά (με την οικονομία, την πολιτική κλπ.) αυτό που θα προβάλλεται θα είναι το αρνητικό, η απειλή, το πρόβλημα και το σκάνδαλο.

Γιατί;

Μα γιατί εμείς το ζητάμε επιλέγοντας να διαβάσουμε/ακούσουμε/δούμε/κλικάρουμε τέτοιες ειδήσεις.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροPre game – Τι θα δούμε στην 2η «στροφή» της νέας σεζόν
Επόμενο άρθρο“Μια Ελλάδα που δεν επενδύει στη νέα γενιά δεν έχει μέλλον” Η Μαρία Αντωνίου στην εκδήλωση για τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα
Ραϋμόνδος Αλβανός
Ο Ραϋμόνδος Αλβανός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971 και αποφοίτησε από το τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1994. Συνέχισε τις μεταπτυχιακές σπουδές του στην Αγγλία, στο τμήμα Συγκριτικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Έσσεξ. To 2005 ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ. Το θέμα της διατριβής του ήταν οι πολιτικές συμπεριφορές των κατοίκων της περιοχής της Καστοριάς από το 1922 μέχρι το 1949. Έχει συμμετάσχει σε 25 ελληνικά και διεθνή συνέδρια και 15 άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά, καθώς και σε συλλογικούς τόμους. Ζει στην Καστοριά και από το 2002 διδάσκει, ως επιστημονικός συνεργάτης, στο τμήμα Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας (πρώην Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας) του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας (Καστοριά). Είναι συγγραφέας του βιβλίου Δημόσιες Σχέσεις. Θεωρία και πρακτική της επαγγελματικής επικοινωνίας (εκδόσεις Επίκεντρο). Επίσης είναι επιστημονικός Συνεργάτης του Ιδρύματος της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, υπεύθυνος για τις ξεναγήσεις και τις εκδηλώσεις του Πάρκου Εθνικής Συμφιλίωσης στο Γράμμο.