Οδοιπορικό στην ορεινή Καστοριά

Μεγαλοπρεπείς προορισμοί στο οδοιπορικό μας τα ορεινά συμπλέγματα του Νομού  Καστοριάς, Γράμμος Βίτσι και Βόιο, σας περιμένουν να τα ανακαλύψετε για να σας αποκαλύψουν τα μυστικά τους. Μοναδικής ομορφιάς δάση και γραφικοί οικισμοί σας συντροφεύουν στο ταξίδι. Φαράγγια, ποτάμια και λίμνες που αποτελούν σπάνιους υδροβιότοπους παραμένουν σε αυτό το μέρος της Ελλάδας φιλόξενο σπίτι για πολλά υπό εξαφάνιση είδη ζώων κα πτηνών.  Εκτός από τις φυσικές ομορφιές των ορεινών αυτών όγκων και τις αθλητικές δραστηριότητες που προσφέρουν στον επισκέπτη, στις διαδρομές που σας προτείνουμε θα έχετε την ευκαιρία να έρθετε σε επαφή με την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής, επισκεπτόμενοι τα παραδοσιακά χωριά με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική.

ΣΤΟ ΒΙΤΣΙ

Στο ορεινό σύμπλεγμα του Βιτσίου, τα πανέμορφα δάση οξιάς, σπάνιας χλωρίδας και πανίδας, αποτελούν ιδανικούς βιότοπους για πολλά ζώων και φυτών, μερικά εκ των οποίων απειλούνται με εξαφάνιση. Το άγριο φυσικό τοπίο και οι γραφικοί παραδοσιακοί οικισμοί που υπάρχουν σπαρμένοι στις πλαγιές του, σας προσκαλούν σε ένα ταξίδι απολαυστικής εξερεύνησης. Παράλληλα, για τους λάτρεις του σκι,  στο βουνό βρίσκονται και οι εγκαταστάσεις του οργανωμένου χιονοδρομικού κέντρου που λειτουργεί σε υψόμετρο 1800 μ.

ΣΤΟ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

Σε απόσταση είκοσι χιλιομέτρων από την  Καστοριά, παίρνοντας τον παλιό δρόμο για Φλώρινα, βρισκόμαστε στους πρόποδες του Βέρνου και στο χωριό Βυσσινιά. Λίγο μετά την Βυσσινιά, συναντάμε τα ξωκλήσια του Αγίου Αθανασίου (χτισμένο το 1886) και της Αγίας Κυριακής (χτισμένο το 1884). Έξω από το χωριό υπάρχουν δύο νερόμυλοι του 1910. Στη συνέχεια βρισκόμαστε στην Οξιά, χωριουδάκι με μεγάλη ποικιλία μανιταριών που αφθονούν στην περιοχή. Μάλιστα, στα τέλη Ιουλίου, πραγματοποιείται εκεί μία από τις λεγόμενες «Γιορτές Γης», η «Γιορτή Μανιταριού», όπου έχετε την ευκαιρία να απολαύσετε διάφορα εδέσματα από μανιτάρια, να χορέψετε και να διασκεδάσετε με τους φιλόξενους κατοίκους. Η Οξιά αποτελεί το σημείο αφετηρίας των δασών οξιάς του βουνού, καταφύγιο πολλών ζώων όπως η απειλούμενη με εξαφάνιση καφέ αρκούδα. Λίγα χιλιόμετρα πιο πάνω, συναντούμε τον παραδοσιακό οικισμό Πολυκέρασος και το χιονοδρομικό κέντρο Βιτσίου που λειτουργεί από το Δεκέμβριο μέχρι τον Μάρτιο. Διαθέτει τρείς πίστες, με κοινή αφετηρία. Η κεντρική έχει μήκος 1000 μ., η πλευρική στα βορειοανατολικά 2500 μ. και η πλευρική στα  βορειοδυτικά 1300 μ. Στα δυόμιση χιλιόμετρα από το χιονοδρομικό κέντρο, σας περιμένει μαγευτική θέα σε υψόμετρο 2126 μ., ακριβώς κάτω από την ψηλότερη κορφή του Βέρνου, όπου βρίσκεται και το μνημείο των πεσόντων του εμφυλίου.

ΑΠΟ ΒΥΣΣΙΝΙΑ ΠΡΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑ

Από το χωριό Βυσσινιά ακολουθούμε τη διαδρομή προς το Σιδηροχώρι. Στον οικισμό αυτό, στην περιοχή Καζάνια, γυρίστηκε η ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Ψυχή Βαθιά» με θέμα τον Εμφύλιο Πόλεμο. Κατεβαίνοντας προς την πόλη της Καστοριάς, συναντούμε δύο οικισμούς, το Κεφαλάρι και τον Απόσκεπο, με πανέμορφη θέα στην πόλη και την λίμνη της Καστοριάς. Στην πλατεία του Αποσκέπου μπορεί να πιει κανείς παγωμένο νερό από τις πέτρινες βρύσες.

ΓΙΑ ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ

Από τις περιοχές στο Βίτσι που δεν θα παραλείψετε ασφαλώς να επισκεφθείτε είναι αυτή της Κλεισούρας, με το ομώνυμο θρυλικό βλαχοχώρι και την λαμπρή ιστορία. Μπορείτε να ξεκινήσετε από το παραλίμνιο χωριό Μαυροχώρι, παίρνοντας τον δρόμο που οδηγεί στην Έδεσσα και τη Θεσσαλονίκη. Πριν φτάσετε στην Κλεισούρα, θα συναντήσετε δύο οικισμούς, το Σταυροπόταμο και το Μελισσότοπο όπου βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα μοναστήρια της Καστοριάς, η μονή των Αγίων Αναργύρων. Εδώ λειτουργεί, επίσης και ο γυναικείος συνεταιρισμός με παραδοσιακά προϊόντα. Εάν βρεθείτε Σεπτέμβριο στο Μελισσότοπο, έχετε την ευκαιρία να παραβρεθείτε στη « Γιορτή Φασολιού», στο πλαίσιο των «Γιορτών Γης», όπου προσφέρονται φασολάδα και κρασί. Λίγο πριν την Κλεισούρα βρίσκεται το χωριό Βασιλειάδα, όπου μπορείτε να επισκεφτείτε τη μονή της Αγίας Παρασκευής, παλαιό μετόχι της μονής των Αγίων Αναργύρων Μελισσότοπου. Σύμφωνα με επιγραφή που βρέθηκε στο μοναστήρι, οι αγιογραφίες του δημιουργήθηκαν το 1852. Στα ανατολικά το χωριού Κλεισούρα, μέσα στο πράσινο, θα αντικρίσετε την επιβλητική μονή της Παναγίας της Κλεισούρας, κτισμένη γύρω στο 1600. Το καθολικό είναι Βυζαντινού ρυθμού με φωτεινό τρούλο στη μέση.

ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΟΡΕΣΤΕΙΑ

Ξεκινώντας από την πόλη της Καστοριάς, συναντούμε το χωριό Κορομηλιά με το παλιό τοξωτό γεφύρι και το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου.  Λίγα χιλιόμετρα μετά βρισκόμαστε στο Νέο Οικισμό Κορεστείων. Εδώ μπορείτε να πάρετε μια γεύση από την αρχιτεκτονική των σπιτιών των περισσότερων οικισμών στην περιοχή, γνωστή με το όνομα Κορέστεια. Τα σπίτια είναι κατασκευασμένα από κόκκινο πηλό, ψημένο στον ήλιο, με στέγες από καλάμια, ξύλα και κεραμίδια. 
Αν θέλετε να δείτε από κοντά το σπίτι που έζησε τις τελευταίες ημέρες της ζωής του ο Παύλος Μελάς, ακολουθήστε το δρόμο από το Νέο Οικισμό, τον Κρανιώνα, το Μαυρόκαμπο, τον Άγιο Αντώνιο, το χωριό Χαλάρα και το Μακροχώρι, για να βρεθείτε στην παλιά Στάτιστα, το σημερινό Μελά. Μέσα στο χωριό, αναζητήστε το σπίτι στην αυλή του οποίου οι Βούλγαροι σκότωσαν αυτόν τον σπουδαίο αγωνιστή, που αγάπησε με πάθος την Μακεδονία.

ΣΤΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΓΡΑΜΜΟ

Στα δυτικά του νομού, εκτείνεται το επιβλητικό σύμπλεγμα του Γράμμου που συνυπάρχει αρμονικά με τις πηγές του μεγαλύτερου σε μήκος ποταμούς την Ελλάδα, του Αλιάκμονα. Κατά μήκος του ποταμού σχηματίζονται υδροβιότοποι οι οποίοι φιλοξενούν πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας που διαφοροποιούνται ανάλογα το υψόμετρο.

ΣΤΗΝ ΤΣΟΥΚΑ

Ξεκινώντας από την Καστοριά, πριν φτάσουμε στο Νεστόριο – την «πύλη του Γράμμου» όπως ονομάζεται- συναντάμε τον οικισμό της Αγίας Άννας. Η περιοχή φημίζεται για έναν ανεκτίμητο θρησκευτικό θησαυρό, το ιστορικό μοναστηριακό συγκρότημα της Τσούκας, αφιερωμένο στους Ταξιάρχες. Τρείς ναοί του 1200 μ. Χ. προσομοιάζουν με αυτούς των Μετεώρων, καθώς «κρέμονται» σε ύψος 150 μέτρων πάνω από τον παραπόταμο του Αλιάκμονα. Από το 1961 η μονή έχει ανακηρυχθεί διατηρητέο μνημείο.

ΣΤΟ ΝΕΣΤΟΡΙΟ

Ακολουθεί το Νεστόριο, ένας από τους παλαιότερους οικισμούς της Καστοριάς. Από τη φυσική του ακρόπολη, το Κάστρο, ξεδιπλώνεται εντυπωσιακή η εικόνα του Γράμμου και του Αλιάκμονα. Ο λόφος του Κάστρου αποτελεί χώρο εκδηλώσεων για καλοκαιρινές διοργανώσεις του Δήμου. Τις εντυπώσεις μέσα στο Νεστόριο τις «κλέβουν» δυο ναοί. Ο πρώτος είναι των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, του οποίου το ξύλινο τέμπλο έχει χαρακτηριστεί αριστούργημα της εκκλησιαστικής Τέχνης. Ο δεύτερος είναι ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τρίκλιτη Βασιλική, χτισμένη το 1816, που κοσμεί και την κεντρική πλατεία του οικισμού.

ΤΟ RIVER PARTY ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ Ε6

Το Νεστόριο είναι μια από τις πλέον γνωστές περιοχές της Ελλάδας, λόγω της διοργάνωσης ενός από τα μεγαλύτερα River Party της Ελλάδας. Κάθε χρόνο, τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου χιλιάδες κατασκηνωτές – συχνά ξεπερνούν τις πενήντα χιλιάδες – κατακλύζουν το χώρο που διοργανώνεται το πάρτι, λίγο έξω από τον οικισμό, δίπλα στα νερά του Αλιάκμονα. Επιπλέον, από την περιοχή του Νεστορίου περνά παρακλάδι του Διεθνούς ορειβατικού μονοπατιού Ε6.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΕΥΚΟ ΣΤΟ ΛΙAΝΟΤΟΠΙ

Περνώντας το γεφύρι του Γλυκονερίου, μετά το Νεστόριο, βρίσκεται το χωριό Πεύκος, ένας όμορφος οικισμός, δημιούργημα Ηπειρωτών χτιστών, που εκδιώχθηκαν από τον Αλή Πασά. Εδώ ξεκινούν τα άγριας φυσικής ομορφιάς τοπία του Γράμμου. Οι οξιές δίνουν την θέση τους σε μαυρόπευκα, ενώ φαράγγια, χείμαρροι και ρυάκια ενώνονται με τον Αλιάκμονα. Ανάμεσα στην πέτρα, το φλαμούρι και τα εικονοστάσια για τις χαμένες ψυχές του εμφυλίου, ορθώνεται στην καρδιά του Γράμμου το μοναστήρι του Αγίου Ζαχαρία, αγιογραφημένο από τους ξακουστούς ζωγράφους του γειτονικού χωριού, του Λινοτοπίου. Ακολουθεί η μαγεία του δάσους της Μπαρούγκας με δέντρα μαύρης πεύκης. Το 1985 ανακηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο της φύσης.

ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΜΜΟ ΣΤΗ ΓΚΙΣΤΟΒΑ

Συνεχίζοντας, θα συναντήσετε το χωριό Γράμμος. Το ξακουστό βλαχοχώρι δέχθηκε τη χαριστική βολή στα χρόνια του εμφυλίου και ελάχιστα πράγματα θυμίζουν πια την παλαιά του δόξα. Ανεβαίνοντας σε υψόμετρο 1400 μ. θα βρεθείτε στην κοιλάδα της Γράμμουστας, ιδανικό ορμητήριο για ορειβασία στις γύρω κορυφές και στην λίμνη Γκίστοβα, που βρίσκεται σε υψόμετρο 2520 μ. Κατευθυνόμενοι νότια από τον οικισμό Γράμμουστα, θα συναντήσετε τον ποταμό Σαραντάπορο και περνώντας το γεφύρι του, θα βρεθείτε στις Αρρένες. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό σύμπλεγμα από βουνοκορφές, οι οποίες χωρίζονται σε επάνω και κάτω Αρρένα με ψηλότερη κορφή τα 2192 μ.

ΣΤΗ ΛΙΜΝΗ ΜΟΥΤΣΑΛΙΑ

Στην περιοχή αυτή βρίσκεται το ονειρικό οροπέδιο της Τρακοσάρας που πήρε το όνομα του από μια πηγή. Το νερό της, σύμφωνα με τους ντόπιους, «ζυγίζει μόλις τριακόσια δράμια». Εδώ θα απολαύσετε και την αλπική λίμνη Μουτσάλια με νούφαρα και παγωμένα νερά που μοιάζουν με γκριζοπράσινο γρανίτη και φιλοξενούν ένα σπάνιο αμφίβιο, τον Αλπικό Τρίτωνα, «μικρό ψάρι με πόδια», όπως το περιγράφουν οι ντόπιοι.

ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΥΚΟΦΥΤΟ ΣΤΗΝ ΚΟΤΥΛΗ

Κατευθυνόμενοι νότια περνάμε από το Πευκόφυτο. Το χωριό παλιά λεγόταν Βίσαντο και, σύμφωνα με τους ντόπιους, βυθίζονταν στα διαβρωμένα από το ποτάμι εδάφη. Το επόμενο χωριουδάκι είναι χτισμένο σε σημείο που η θέα του μετριέται σε χρυσάφι, όπως μαρτυρά και το όνομά του Χρυσή. Ακολουθεί το Επταχώρι, με την υπέροχη μονή του Αγίου Γεωργίου με τα σκαλισμένα ζώδια στον πρόναο και αγιογραφίες του 1625. Μετά το Επταχώρι βρίσκεται η Ζούζουλη, περιοχή γνωστή για το μονότοξο γεφύρι της, μήκος 25 μ. και ύψους 7 μ. Σύμφωνα με την παράδοση χτίστηκε από μαστόρους της Κόνιτσας. Τα έξοδα του είχε αναλάβει αγωγιάτης που ο αδερφός του είχε πνιγεί  στα νερά του ποταμού. Επιστρέφοντας 
στο Νεστόριο θα συναντήσετε τα χωριά Κυψέλη, Κοτύλη και Νέα Κοτύλη. Το δεύτερο είναι ερημωμένο πια, αλλά τα υπέροχα πέτρινα σπίτια του, σπαρμένα στην πλαγιά, κάτω από τους βράχους του Χάρου, μαρτυρούν την μακριά, ιστορική του διαδρομή.

ΣΤΙΣ ΒΟΡΕΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΥ

Η διαδρομή ξεκινάει από τα δυτικά της πόλης της Καστοριάς. Σε μόλις 11 χιλιόμετρα απόσταση συναντάμε το υπέροχο παραποτάμιο δάσος της Μεσοποταμίας. Πλατάνια, λεύκες, ιτιές και σκλήθρα σας περιμένουν, σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους δίπλα στο ποτάμι. Ιδανικούς για πικ-νικ. Ανηφορίζοντας, περνάμε από τα χωριά Αγία Κυριακή, Οινόη, Πτεριά, Πολυάνεμο, Ακόντιο, Χιονάτο, Κομνηνάδες και καταλήγουμε στη Διποταμία. Κτισμένο σε υψόμετρο 1500μ. το χωριό αποτελεί το ορμητήριο προς την βόρεια πλευρά του βουνού. Η περιοχή έχει πάρα πολλές πηγές και μεταξύ αυτών, στη θέση Μεσόβραχο, υπάρχει ιαματική πηγή με θειούχο νερό. Στο δρόμο προς το Νεστόριο συναντάμε τα ερειπωμένα χωριά του Εμφυλίου Πολέμου ( τα τελευταία χρόνια άρχισαν να χτίζονται καινούρια σπίτια) Καλή βρύση, Τρίλοφο, Μονόπυλο, Γιαννοχώρι, Λειβαδοτόπι. Η περιοχή του βόρειο Γράμμου είναι πλούσια σε χλωρίδα και πανίδα και αποτελεί βιότοπο αρκούδων, ελαφιών, σπάνιων αρπακτικών πουλιών κ.α.

ΣΤΑ ΚΑΣΤΑΝΟΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΟΝΤΡΙΑ

Η οροσειρά του Βόιου αποτελείται από τέσσερα  βουνά, ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, με διεύθυνση από Βορρά προς Νότο, όπως και η υπόλοιπη Πίνδος. Το μήκος της φθάνει τα 45 χιλιόμετρα, με δασοκάλυψη που πλησιάζει το 80%.

ΣΤΗΝ ΑΜΜΟΥΔΑΡΑ

Ξεκινώντας από το Άργος Ορεστικό και περνώντας την γέφυρα του ποταμού Αλιάκμονα, σε απόσταση 4 χιλιομέτρων θα συναντήσετε την Αμμουδάρα, με τα χωράφια της γεμάτα με ποταμίσια άμμο. Στην Αμμουδάρα υπάρχουν θειούχες πηγές και λειτουργεί υδροθεραπευτική μονάδα με υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις ιαματικών λουτρών, που λειτουργεί όλο τον χρόνο. Γειτονικά πανέμορφα χωριά μέσα στα δάση για πεζοπορικές εξορμήσεις είναι το Βοτάνι, το Διαλεχτό και το Βέλλος.

ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΣΤΙΜΟ

Διασχίζοντας τον παραπόταμο του Αλιάκμονα, μπορείτε να επισκεφθείτε τα χωριά Ασπροκκλησιά και Σκαλοχώρι. Ανηφορίζοντας τις πλαγιές με τις βελανιδιές θα συναντήσετε το Νόστιμο σε υψόμετρο 920 μ. Το χωριό είναι παγκοσμίως γνωστό για το απολιθωμένο του δάσος που μετρά είκοσι εκατομμύρια χρόνια. Στο μουσείο του θα δείτε απολιθώματα από φοίνικες, αστερίες, κοχύλια ακόμη και δόντι καρχαρία. Τα ευρήματα αυτά είναι ιδιαίτερης επιστημονικής σημασίας καθώς παρέχουν για την πορεία της εξέλιξης του πλανήτη και του κλίματος.

ΣΤΑ ΚΑΣΤΑΝΟΧΩΡΙΑ

Στα κατάφυτα χωριά Ανθηρό, Σπήλιος, Κερασώνα και Άγιος Ηλίας ξεδιπλώνονται σε όλη τους την μεγαλοπρέπεια τα δάση καστανιάς και καρυδιάς. Από την δυτική πλευρά του Αγίου Ηλία θα οδηγηθείτε σε μια από τις ωραιότερες μεταβυζαντινές μονές, του Αγίου Αθανασίου Ζηκοβίστας που χτίστηκε το 1629. Ακολουθώντας την νότια διαδρομή, θα βρεθείτε στο Καστανόφυτο, ένα από τα καστανοχώρια της περιοχής όπου τον Οκτώβρη, λίγο πριν την γιορτή του Αγίου Δημητρίου, διοργανώνεται η « Γιορτή Κάστανου».

ΠΡΟΣ ΤΑ ΟΝΤΡΙΑ

Αμέσως μετά συναντάμε το Κάτω Περιβόλι και το Ζευγοστάσιο, περιοχή που κρύβει έναν ακόμα βυζαντινό θησαυρό. Ένα ναό του 11ου αιώνα, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Ακολουθούν τα χωριά Σπήλαια και Μελάνθιο που συνδέει το όνομα του με ιστορικές μάχες που δόθηκαν εκεί στη διάρκεια του Μακεδονικού αγώνα. Κοντινά χωριά που μπορείτε να επισκεφθείτε είναι η Νίκη, το Πετροπουλάκι, η Λάγκα και ο Βράχος, ιδανικός τόπος για εξορμήσεις σε δύο κορυφές του όρους Βόιο, στα Μικρά και Μεγάλα Όντρια.