Η Παναγιά της Γράμμουστας, οι καβαλάρηδες της Σιάτιστας, η Σουμελά και άλλες εικόνες και έθιμα στη Βόρεια Ελλάδα

Η «χαρμολύπη», το «χαροποιόν» πένθος διαχέεται στην ατμόσφαιρα μέσα από τους στίχους του Απολυτικίου Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου που ψάλλεται σε όλες τις αφιερωμένες στην Παναγία εκκλησίες τις ημέρες του Δεκαπενταύγουστου

Το ιερότερο πρόσωπο της Ορθοδοξίας, η μητέρα όλων των ανθρώπων, εκοιμήθη, μετέστη στους ουρανούς, αλλά δεν εγκατέλειψε ποτέ τους ανθρώπους. Είναι πάντα εκεί για να παρηγορεί, να εμψυχώνει, να βοηθά, να γαληνεύει τις ψυχές και να μεσολαβεί στον Υιό της, ώστε να ικανοποιήσει τα αιτήματά μας.
Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι μια θεομητορική γιορτή των χριστιανικών εκκλησιών, η οποία γιορτάζεται στις 15 Αυγούστου.
σαμαρίνα 2
Είναι μια μέρα χαράς για τους πιστούς, που με την ψυχή γεμάτη ελπίδα και κατάνυξη συρρέουν στα αμέτρητα προσκυνήματα, όπου λιτανεύονται οι θαυματουργές εικόνες της Μεγαλόχαρης, για να προσευχηθούν και να προσκυνήσουν στη χάρη Της.
Από τη μια άκρη της Ελλάδας στην άλλη, αμέτρητες εκκλησίες και μοναστήρια αφιερωμένα στην Παναγία γιορτάζουν με λαμπρότητα και κατάνυξη.
Η θρησκευτική γιορτή πολλές φορές συνοδεύεται από μουσικές και γεύσεις ανάλογα με τα τοπικά έθιμα και τις παραδόσεις του κάθε τόπου.

Παναγία Σουμελά
imgres
Σημείο αναφοράς για τους Βορειοελλαδίτες είναι η Παναγία Σουμελά, το ιστορικό μοναστήρι στις πλαγιές του Βερμίου, σύμβολο της ποντιακής πίστης, όπου χιλιάδες Ελληνες από όλα τα μέρη της χώρας αλλά και του εξωτερικού ανηφορίζουν στην Καστανιά Βερμίου για να προσκυνήσουν την Παναγία τη Σουμελιώτισσα. Φέτος, εκτός από την ιερή εικόνα, εκτίθεται για προσκύνημα και η βαλσαμωμένη καρδιά του εθνικού ήρωα Αλέξανδρου Υψηλάντη, ποντιακής καταγωγής. Είναι η πρώτη φορά μετά το 1828, ημέρα θανάτου του μεγάλου Ελληνα της Επανάστασης, που μεταφέρεται η βαλσαμωμένη καρδιά του από το Ναό Ταξιαρχών της Αθήνας, όπου φυλάσσεται από το Αμαλίειο οικοτροφείο Θηλέων. Κατά τη διάρκεια της γιορτής του Δεκαπενταύγουστου θα γίνει ιδιαίτερη αναφορά και τιμή στο Αμαλίειο Οικοτροφείο. Η εκκλησία κτίστηκε το 1951 από τους πρόσφυγες του Πόντου, στη μνήμη της ιστορικής ομώνυμης μονής, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στο όρος Μελά, κοντά στην Τραπεζούντα του Πόντου. Εδώ φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που είναι φιλοτεχνημένη από τον ευαγγελιστή Λουκά. Μετά το μέγα εσπερινό της παραμονής γίνεται η λιτάνευση της αγίας εικόνας και στη συνέχεια ακολουθούν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις με ποντιακά συγκροτήματα. Ανήμερα της Παναγίας γίνεται η περιφορά της αγίας εικόνας, την οποία ακολουθεί πλήθος πιστών.
images
Στο αποκορύφωμα της μεγάλης γιορτής της χριστιανοσύνης, ποντιακά συγκροτήματα από τη Μακεδονία προσφέρουν μοναδικές στιγμές με παραδοσιακούς σκοπούς και πολύωρο γλέντι. Κάθε χρόνο τη Μονή επισκέπτονται και εκπρόσωποι κομμάτων και τοπικών αρχών, για να συμμετάσχουν στη γιορτή Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Στη Νέα Μηχανιώνα
images
Στη Νέα Μηχανιώνα του δήμου Θερμαϊκού γιορτάζονται τα εννιάμερα της Παναγίας στις 23 Αυγούστου με μεγάλο πανηγύρι που διαρκεί τέσσερις μέρες. Στις 22 το βράδυ, τις απογευματινές ώρες, θα γίνει, στον ιερό ναό Παναγίας Φανερωμένης, εσπερινός με αρτοκλασία – προσκύνημα της ιερής εικόνας και περιφορά της στους δρόμους της Νέας Μηχανιώνας, με αφετηρία και τερματισμό στον ιερό ναό. Περιφορά της εικόνας γίνεται και στις 23 Αυγούστου, ημέρα αργίας για την περιοχή. Την εορτή πλαισιώνει πανήγυρις που κρατά τέσσερις έως πέντε μέρες.
«Οι καβαλάρηδες της Σιάτιστας»
img0
Πολύ κοντά στη Σιάτιστα Κοζάνης, στο χωριό Μικρόκαστρο, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας Μικροκάστρου, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, γνωστό ως «ιερά Μονή της Παναγίας εν Τσιαρουσίνω». Κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί προσκυνούν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, ενώ εντυπωσιακή είναι η αναβίωση του εθίμου των προσκυνητών καβαλάρηδων από τη Σιάτιστα.
imgres
Την παραμονή της γιορτής οι πλατείες της Σιάτιστας δονούνται από τους ήχους των χάλκινων και του ασταμάτητου γλεντιού, στους οποίους παρασύρονται και οι επισκέπτες. Πρωταγωνιστές είναι οι καβαλάρηδες της Σιάτιστας που συμβολίζουν τη λεβεντιά και την τόλμη. Ανήμερα το Δεκαπενταύγουστο, οι καβαλάρηδες πρωί πρωί ετοιμάζουν και στολίζουν τα άλογά τους και παίρνουν το μονοπάτι που οδηγεί στο μοναστήρι της Παναγίας στο Μικρόκαστρο. Αφού προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγίας, προς το μεσημέρι οι παρέες των καβαλάρηδων με τα καταστόλιστα άλογα μπαίνουν επιβλητικά στη Σιάτιστα, όρθιοι πάνω στη σέλα.
imgres
Ενα πανηγύρι λεβεντιάς και τόλμης, που έχει τις ρίζες του στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Στην πλατεία της Χώρας τους υποδέχεται πλήθος κόσμου και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών. Το γλέντι συνεχίζεται στις πλατείες της Χώρας και της Γεράνειας, στην πλατεία του Δημαρχείου, αλλά και στις γειτονιές της Σιάτιστας μέχρι αργά το βράδυ.

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΟΔΗΓΗΤΡΙΑ Γράμμουστας (Άργος Ορεστικό)
Αποτέλεσμα εικόνας για παναγια γραμμουστα
  • Η εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας κατασκευάστηκε το 1600-1650 σε εργαστήριο της Καστοριάς.

Η εικόνα ήταν τοποθετημένη σε ένα  ναό της Παναγίας στο Άργος Ορεστικό ο οποίος καταστράφηκε στον πόλεμο.

Την εικόνα τιμούσαν ιδιαίτερα οι βλάχοι κτηνοτρόφοι της περιοχής για αυτό και κάθε καλοκαίρι μαζί με τα ζώα τους ανέβαζαν και την εικόνα στο χωριό Γράμμουστα στον ορεινό όγκο του Γράμμου. Εκεί με λαμπρότητα  εόρταζαν τον δεκαπενταύγουστο. Στο τέλος έβγαζαν την εικόνα στην κεντρική πηγή του χωριού και εκεί ο ιερέας τελούσε αγιασμό από τον οποίο οι κτηνοτρόφοι δίνανε στα ζωντανά τους. Όταν κατέβαζαν τον Οκτώβριο τα ζώα, κατέβαζαν και την εικόνα της Θεοτόκου.

Σήμερα η εικόνα  μεταφέρεται στη Γράμμουστα μόνο για την ήμερα του Παναγίας.

Ένα σύγχρονο θαύμα  της Παναγίας

  • Κάποιο απόγευμα μετά τον εσπερινό είδαμε ένα νεαρό ζευγάρι να ασπάζεται με δάκρυα στα μάτια  την εικόνα της Παναγίας. Μας διηγήθηκαν τα παρακάτω:

– Η μητέρα μας νοσηλευόταν στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσ/νίκης. Οι καρκινικοί δείκτες ήταν στα ύψη   και η διάγνωση έλεγε πως υπήρχε όγκος μάλιστα στο μέγεθος πορτοκαλιού.  Είχε οριστεί η ημέρα της επέμβασης. Την παραμονή του χειρουργείου  βλέπει  η μητέρα μας  στον ύπνο της την Παναγία. –είμαι η Παναγία η Οδηγήτρια,  του Γράμμου. Μην ανησυχείς θα γίνεις καλά.. Και λέγοντας αυτά την πλησίασε, άπλωσε το χέρι της και σαν άλλος χειρούργος έβαλε το χέρι της στα σπλάχνα και  αφαίρεσε τον όγκο. Να ο όγκος σου της λέει τον βλέπεις; Και με μία κίνηση τον έτριψε μέσα στο χέρι της και τον εξαφάνισε. Αυτό ήταν, ο όγκος σου πια δεν υπάρχει. Και αμέσως εξαφανίσθηκε. Όταν την άλλη μέρα οι γιατροί  την εξέτασαν διαπίστωσαν πως ο όγκος δεν υπήρχε πια και οι δείκτες ήταν φυσιολογικοί.

Κάποια κυρία  από την Καστοριά που νοσηλευόταν γνωρίσθηκε με τη μητέρα μας  στο νοσοκομείο και της έδωσε μια εικονίτσα της Παναγίας της Οδηγήτριας. Από τη στιγμή που την πήρε εκείνη προσευχόταν και παρακαλούσε την Παναγία να βάλει το χέρι της και η επέμβαση να πάει καλά. Και η Παναγία όντως έβαλε το χέρι της.

  • Την εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας σήμερα ιδιαίτερος τιμούμε την Κυριακή του Θωμά με Αρχιερατική Θ.Λειτουργία στον Ι.Ναό της Αγίας Παρασκευής λειτουργούντος του σεβ.μητροπολίτου μας κ.κ Σεραφείμ και εν συνεχεία με λιτάνευση της ιεράς εικόνας στους δρόμους της πόλης
Βλάστη Κοζάνης
Εντυπωσιακό είναι και το πανηγύρι στη Βλάστη, ένα γραφικό ορεινό χωριό του νομού Κοζάνης. Υπήρξε ένα από τα σημαντικά προπύργια του ελληνισμού και ένα από τα μεγαλύτερα κεφαλοχώρια της Δυτικής Μακεδονίας. Το πανηγύρι κρατάει τρεις ημέρες. Από την παραμονή της γιορτής συγκεντρώνεται πολύς κόσμος στην πλατεία του χωριού και στη συνέχεια γίνεται κατανυκτικός εσπερινός. Ανήμερα το Δεκαπενταύγουστο παραβρίσκονται όλοι στη θεία λειτουργία και το απόγευμα συγκεντρώνονται στα λιβάδια του χωριού για να τραγουδήσουν τραγούδια που σώζονται από την εποχή της Τουρκοκρατίας και να χορέψουν. Και τις τρεις ημέρες του πανηγυριού οι πανηγυριστές χορεύουν κυρίως τον παραδοσιακό χορό που ονομάζουν «τρανό».
Σαμαρίνα Γρεβενών
σαμαρίνα
Και το πανηγύρι στη Σαμαρίνα, το μεγαλύτερο και πιο φημισμένο βλαχοχώρι της Ελλάδας, διαρκεί τρεις μέρες, ενώ και οι Σαμαρινιώτες έχουν το δικό τους μοναδικό χορό, που ονομάζεται τσιάτσιο και κλέβει την παράσταση στο προαύλιο της εκκλησίας της Μεγάλης Παναγιάς. Την πρώτη ημέρα τελείται μικρή λειτουργία με λίγους παραβρισκομένους και το βράδυ κατεβαίνουν όλοι στο χάνι όπου παρουσιάζονται χορευτικά συγκροτήματα. Η κύρια γιορτή γίνεται τη δεύτερη μέρα. Ολοι, μικροί και μεγάλοι, παραβρίσκονται στη θεία λειτουργία και στη συνέχεια στην αυλή της εκκλησίας πιάνουν το «μεγάλο» χορό του χωριού ή «τσιάτσο». Ονομάζεται έτσι από το ομώνυμο τραγούδι το οποίο λένε πρώτο στο χορό και αναφέρεται στο φοβερό Αρβανίτη επιδρομέα «Τσιάτσιο», που το 1785 τρομοκρατούσε την περιοχή γύρω από τη Σαμαρίνα. Οι χορευτές χορεύουν σχηματίζοντας κύκλους και τραγουδώντας έξι τραγούδια, άλλα ηρωικά κλέφτικα και άλλα βγαλμένα από την κοινωνική ζωή του χωριού. Το χορό συντονίζει ένας οργανωτής – τελετάρχης, που βρίσκεται στο κέντρο του κύκλου κρατώντας ένα ραβδί. Οι χορευτές χορεύουν αργά και περπατητά εκτός από τους πρώτους που χορεύουν στα τρία.
Παναγία Θάσου
θασος
Στο ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Παναγία της Θάσου οι γυναίκες του χωριού, διατηρώντας τις παραδόσεις, ετοιμάζουν στον αυλόγυρο της εκκλησίας το κουρμπάνι, κρέας με σιτάρι, ρύζι ή πατάτες και το μοιράζουν μετά τη θεία λειτουργία. Στο μεγάλο τραπέζι συμμετέχουν όλοι οι πιστοί που έχουν συρρεύσει στο ναό. Μετά τη λιτάνευση της εικόνας, που συνοδεύεται από πολυμελή μπάντα, όλοι μαζεύονται στο προαύλιο της εκκλησίας, με σκοπό να φουντώσει το γλέντι, με χορούς από όλη την Ελλάδα, μεζέδες και κρασί.
θάσος
Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας Σερρών
εικοσιφοίνισσα
Η Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας Παγγαίου, στα όρια των νομών Καβάλας και Σερρών, γιορτάζει με κατάνυξη την εορτή του Δεκαπενταύγουστου. Το όνομα της Μονής, κατά μία από τις τρεις εκδοχές, οφείλεται στο θαύμα της εικόνας της Παναγίας, η οποία έλαμπε και σκορπούσε φως «φοινικούν», δηλαδή κόκκινο, όπως η πορφυρά των Φοινίκων. Απ’ αυτό προέρχεται και η ονομασία: Εικών φοινίσσουσα – Εικών – φοίνισσα – Εικοσιφοίνισσα. Η Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας άρχισε να επαναλειτουργεί το 1965 από γυναικείο τάγμα και γιορτάζει στις 15 Αυγούστου στη μνήμη της Παναγίας της Θεοτόκου. Μέσα στον περίβολο της μονής βρίσκονται η επιβλητική εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τα κελιά των μοναχών, το ηγουμενείο, το αρχονταρίκι, παρεκκλήσι αφιερωμένο στην Αγία Παρασκευή, όπου αναβλύζει το αγίασμα, καθώς και μουσείο. Μπροστά από τη μονή υπάρχει το μνημείο των 172 μοναχών που σφαγιάστηκαν από τους Τούρκους το 1507.
Χαλκιδική
Η μεγάλη γιορτή Κοιμήσεως της Θεοτόκου γιορτάζεται σε κάθε μέρος της Χαλκιδικής όπου υπάρχει ναός αφιερωμένος στην Παναγία με παραδοσιακά πανηγύρια, προσκύνημα, λιτάνευση και περιφορά της εικόνας. Στη Μεγάλη Παναγία, στον Πολύγυρο, στη Σάρτη, στην Πορταριά, στη Νέα Τρίγλια, στο Λάκκωμα, στην Κρυοπηγή, στο Παλιούρι και σε πολλές άλλες περιοχές.
Το Περιβόλι της Παναγίας
images
Ολόκληρο το Αγιον Ορος είναι αφιερωμένο στην Παναγία -ονομάζεται «Κλήρος και Περιβόλι της Παναγίας»- και κάθε χρόνο οι μοναχοί αλλά και επισκέπτες γιορτάζουν με κατάνυξη, αγρυπνία και προσευχή, την Κοίμηση της Θεοτόκου, στις 28 Αυγούστου (βάσει του παλιού ημερολογίου).
Ηπειρώτικα πανηγύρια
ηπειρος
Ξακουστά σε ολόκληρη την Ελλάδα είναι τα πανηγύρια της Παναγίας που γίνονται το Δεκαπενταύγουστο στα Ζαγοροχώρια. Σε χωριά όπως η Βίτσα και το Τσεπέλοβο, οι εκδηλώσεις για την Κοίμηση της Θεοτόκου είναι τριήμερες και προσφέρουν την ευκαιρία για ατελείωτο γλέντι με παραδοσιακούς ηπειρώτικους χορούς.
Φέρες Εβρου
εβρος
Ετήσιο Πανθρακικό Προσκύνημα της Υπεραγίας Θεοτόκου ως προστάτιδος της Θράκης στις Φέρες, διοργανώνεται στις 15 Αυγούστου. Στον ιερό Ναό Παναγίας Κοσμοσώτειρας τελείται μέγας αρχιερατικός πανηγυρικός εσπερινός, λιτάνευση της ιερής εικόνας της Υπεραγίας Θεοτόκου, προστάτιδος της Θράκης, δεξίωση και μουσική.

[ΠΗΓΗ: Γιούλη Αγγελή, Αγγελιοφόρος της Κυριακής 12-08]

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here